Expertendebat “Euthanasie bij dementie” 11/12/2019            CD&V

Inleiding door Els Van Hoof, federaal volksvertegenwoordiger CD&V:

In België is er sedert 2002 de euthanasiewet van kracht. Sedert toen is er nog geen ernstige evaluatie geweest van de wet.
Daarnaast zijn er een toenemend aantal vragen bij psychisch lijden en euthanasie. Ook hier is de wetgeving niet zorgvuldig en is er nood aan zorgvuldigheidscriteria.
Tot slot moeten we leren praten over de dood en over sterven. Daartoe is de vroegtijdige zorgplanning heel belangrijk en dient zij een voorname plaats te krijgen in de patiëntenrechten.

Bij dit expertendebat stelt zich de vraag over de wilsonbekwaamheid nl. hoe wilsonbekwaam is men als men dementie heeft?

Hiertoe zijn er toelichtingen van een aantal experten:

1.      Prof. Em. Herman Nys

Dhr. Nys schetst de wet van 2002 aangaande euthanasie; euthanasie kan bij

-          Wilsbekwaamheid en het stellen van een actueel verzoek tot euthanasie. Na een bedenktijd van 1 maand kan euthanasie uitgevoerd worden.

-          Voorafgaande wilsverklaring waarbij de voorwaarden gelden dat deze om de 5 jaar vernieuwd dient te worden én er sprake is van een onomkeerbaar buiten bewustzijn zijn.

In mei 2019 is een wet goedgekeurd die de 5 jaar uitbreidt naar een houdbaarheidsdatum van de wilsverklaring tot 10 jaar. Wanneer men de wilsverklaring laat registreren, is het zelfs mogelijk dat men de duur van de verklaring kan vast leggen en de tijdsduur de facto onbeperkt wordt. De wet treedt in werking vanaf 31/12/2019.

Dit is reeds een enorme uitbreiding.

2.      Luc Van Gorp, voorzitter CM

Bekeek onlangs de documentaire van Leo De Bock ‘liefde in tijden van jongdementie’ wat zeer beklijvend was.
De uiteenzetting van Dhr. Van Gorp is eerder filosofisch en vragen opwerpend.

Is de dood een antwoord op het probleem van dementie of zijn er ook andere oplossingen en wat is hiervoor nodig.
Hier komt de spanning tussen ‘cure’ en ‘care’ aan bod. Is er voldoende zorg en zorgverstrekkers voor handen om dementerende mensen een kwaliteitsvol leven te laten leven?
300000 mensen zullen weldra dementie hebben, kan men hier voldoende zorg voor voorzien?

Hebben mensen het recht om dement te worden? 50% van de 95 jarige en oudere vrouwen zijn dement. Hoe ouder we worden, hoe meer dementerenden. Hoe hiermee omgaan?

3.      Dr. Geert Huysmans, voorzitter palliatieve zorg

We moeten de mensen opnieuw leren sterven.

Mensen die dementeren krijgen onvoldoende pijnbestrijding. Daarom is ook hier vroegtijdige zorgplanning belangrijk. De rol van de ‘anderen’ zal groter worden voor dementerenden. 

Wat met de menselijke ‘autonomie’? Botsen we op de limieten van de zelfbeschikking. De autonomie zegt iets over de wilsuiting van iemand en wat er daarmee gebeurt: wil men nog eten en drinken, wil men contact als dementerende… dan is dit een uiting van een wil tot leven. Wil men niets meer, dan zou dit kunnen beschouwd worden als een wilsuiting die te kennen geeft dat het voldoende is geweest. Wanneer men kijkt naar de wilsuiting van een dementerende, die misschien beschouwd wordt als wilsonbekwaam, kan men hier toch rekening mee houden in het kader van euthanasie.

Maar dit is zeer delicaat.
Er is hierbij ook de spanning tussen ‘het vroegere zelf’ en het ‘huidige zelf’.

Levenseindebeslissingen: verantwoordelijkheid verschuift voor een deel naar het hulpverlenend team; hier is een grote mate van ‘wederkerigheid’ nodig en dient men ook na te denken over ‘niet behandelingstechnieken’ geen therapeutische hardnekkigheidà

Wat met ‘ondraaglijk’ lijden? Voor wie is het ondraaglijk?

Er is nog een hele weg af te leggen qua pijn – en symptoombestrijding. Ook palliatieve zorg/sedatie is hierbij belangrijk.

Wanneer we kijken naar euthanasie bij dementerenden is dit in het eerste stadium van dementie geen probleem vermits men nog wilsbekwaam is en men een actueel verzoek kan doen.

 De problemen bij het uitbreiden van de euthanasiewet zijn vooral ethisch:

-          Je ontzegt de zieke de mogelijkheid om te evolueren binnen zijn ziekte. Mensen verleggen heel erg hun grenzen en dit dreigt in gevaar te komen.

-          Grote vragen bij klinische argumenten: vb. als ik mijn kinderen niet meer ken, wil ik euthanasie… maar wat betekent mijn kinderen niet meer kennen? Men kan ook intuitief herkennen en aanvoelen zonder zich de naam… te herinneren.

-          Het contactueel vast leggen van euthanasie bij dementie doet het onderscheid tussen de angst van dementie en het lijden bij dementie.

Let op:

-          Medische uitzochtloosheid: hoe schatten we die in?

-          Hoe ondraaglijk lijden inschatten en hoe kan de zieke dit inbrengen?

-          Multidisciplinaire aanpak is nodig bij dementie

-          Er dient een achteraf-controle te zijn

-          We moeten nog veel huiswerk maken voor we naar verdere uitbreiding van de wet gaan. 

4.      Prof. Rik Vandenberg, neuroloog UZ Leuven

Dementie heeft een aantal verschillende oorzaken zoals Alzheimer,… Het is belangrijk om een diagnose te krijgen nog voordat er tekenen van dementie zijn. 

Euthanasie bij dementie kan reeds:

-          Bij consistent geuite overtuiging voor euthanasie in het begin van de ziekte

-          Het niet ontnemen van kwaliteitsvolle jaren

-          Enkel indien de persoon nog wilsonbekwaam is 

Dit waarborgt de vrijheid van een patiënt tegenover een onherroepelijk vernietigende ziekte.

Let op: vergevorderde dementie is niet gelijk aan coma (geen interactie meer met de
omgeving)

Ondraaglijk lijden bij vergevorderde dementie kan zich voordoen in de vorm van
hallucinaties, agressie, angst, onrust…
De wil van de persoon met vergevorderde dementie kan erg verschillen. De wil van de persoon op het moment zelf moet primeren! Als een dementerende niet wil sterven, moet hij blijven leven. Dementerenden moeten evenveel recht hebben op leven als alle andere patiënten.

Maar als de persoon zijn wil niet meer kan uiten, dan blijft een vaste benadering nodig en dan is er de voorafgaandelijke wilsverklaring  en de vertrouwenspersoon.

5.      Prof. Axel Liegois (Broeders van Liefde)

Dhr. Liegois heeft het over relationele zorgethiek; we zijn autonome individuen, maar steeds in relatie tot anderen.

Er zijn heel wat zorgcriteria waaraan moeten voldaan worden en waarvan nu geen sprake is in de wet.

 

Lees de reacties ()
Lees de reacties () Verberg reacties

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.