Opiniestuk van An Hermans nav de Internationale dag van de Ouderen in Knack en Belang van Limburg


zaterdag, 30 september, 2017
Opiniestuk van An Hermans nav de Internationale dag van de Ouderen in Knack en Belang van Limburg

 

Talenten waarderen. Een duurzame toekomst voor allen.

Internationale Dag van de Oudere Personen

1 oktober 2017

 

Sinds 1990 wordt 1 oktober door de Verenigde Naties (VN)  gepromoot als ‘Internationale Dag van Oudere Personen’. Wereldwijd wordt er speciale aandacht gegeven aan de rechten van ouderen, de stijgende levensverwachting en de uitdagingen verbonden aan de demografische veranderingen veroorzaakt door een toenemende levensduur en dalende geboortecijfers. Hoe kwaliteit van leven aan jaren toevoegen? Hoe leeftijdsdiscriminatie bestrijden? Hoe het oud worden voorbereiden doorheen de hele levensloop?

 

Langer leven met kansen en grenzen: centrale uitdagingen van onze tijd

De algemene trend werd reeds duidelijk sedert het midden van de 20ste eeuw: langer leven  en leven in samenlevingen met een toenemende groep ouderen zouden centrale uitdagingen van onze tijd worden. Slechts enkele decennia later werden ook beleidsvooruitzichten voorop gesteld.

De internationale gemeenschap begon de aandacht te vestigen op de levenssituatie van ouderen in de World Assembly on Ageing (wereldbijeenkomst over veroudering) in Wenen in 1982. Sedertdien volgden internationale verklaringen en actieplannen elkaar op. Ze zochten een weg naar implementatie en concrete realisaties. De Europese Unie heeft met het art 25 van het Handvest van de grondrechten (2000, waarin uitdrukkelijk erkend wordt dat ouderen recht hebben om  waardig te leven en deel te nemen aan de samenleving) en het art 3 van het EU Verdrag van Lissabon (2009, waarin één van de doelstellingen van de Unie geformuleerd wordt als  ‘bijdragen tot het welzijn van de mensen’) een brede basis om samen met andere overheden, in een patroon van ‘multi-level government’ te ijveren voor de bescherming en bevordering van de rechten van ouderen. Dat moest overigens ook tot uitdrukking komen op de recente Europese ministerconferentie te Lissabon, (21-22 september 2017) samengeroepen als vierde herziening van het in 2002 in Madrid afgekondigde Internationale Plan betreffende Ouderenbeleid. Werken aan ‘een inclusieve samenleving’ waar elkeen waardig kan opgroeien en oud worden is een verantwoordelijkheid van ieder persoon, van de samenleving en ook van overheden. Politici maken de concrete keuzes en scheppen de kaders die aan mensen mogelijkheden bieden om waardig te leven.  

Respect en kansen om waardig te leven

‘Waardeer het werk dat wij een leven lang presteerden en geef ons kansen om verder waardig deel te nemen aan het samenleven’. Dat is de permanente vraag van ouderen. Die vraag lijkt eenvoudig en vanzelfsprekend. Maar dagelijks ervaren ouderen in eigen land, in Europa en wereldwijd dat zij het respect en de middelen om waardig oud te worden missen.

Kijk naar de recente discussies en het geharrewar van de regering over pensioenen. Chaos, onenigheid, wanhoop bij de beleidsmakers. De wijze waarop de huidige maatregelen tot stand kwamen en weer herroepen werden, zijn beschamend voor iedereen die politiek verantwoordelijk en/of actief is. Over de angst en onzekerheid, de woede en onmacht bij gepensioneerden en oudere werknemers wordt weinig gesproken. Vakbonden kijken nog steeds op de eerste plaats naar ‘wat betekenen de maatregelen voor toekomstige gepensioneerden’. De ouderenbewegingen, groot in aantal maar zeer divers en niet zo machtig, kennen de beleving van ouderen wel. Zij voelen de verzuchtingen en de ontgoochelingen: 40 jaar gewerkt en pensioen te klein om woonzorgcentrum te betalen; oudere werklozen met handen vol ervaring zonder vooruitzicht op een job; alleenstaanden met te klein pensioen om deel te nemen aan wat dan ook van cultureel of sportief aanbod; verborgen armoede in te grote huizen; eenzame oma’s en opa’s met kinderen en kleinkinderen over de hele wereld; vrijwilligers die dagdagelijks aan de slag zijn maar ternauwernood de kosten van internet en verplaatsing kunnen betalen… En ja, er worden allerlei initiatieven genomen, ook door ouderen zelf om aan deze problemen tegemoet te komen. Opeenvolgende ministers van welzijn ijverden jaar na jaar voor meer middelen. Maar toch overheerst de indruk dat politieke partijen en beleidsmakers zuinig een andere kant opkijken als het over ouderenbeleid gaat. Zien zij de problemen te weinig omdat professionals en adviseurs nu eenmaal in andere leeftijds- en belevingsgroepen zitten? Vinden partijstrategen dat zij op de eerste plaats jongeren moeten ‘winnen’?  Leven nog te zeer de stereotypen van breiende oma’s en kaartende opa’s?

 

Weerbaarheid en woede

De toenemende groep ouderen is steeds meer een actieve groep die op alle vlakken participeert en initiatief neemt in het maatschappelijk leven. Langer leven wordt dankbaar toegejuicht. Dat ook het maatschappelijk leven en de politiek zich moeten richten op deze ‘samenleving van het lange leven’ is een uitdaging voor iedereen. Het is redelijk en noodzakelijk dat er pensioenhervormingen komen. We hebben nood aan meer en prospectieve initiatieven voor zorg. We zullen het perspectief van ‘gezond ouder worden’ moeten integreren in onze visie op de hele levensloop.  En er is meer.  Alle overheidsniveaus zullen resoluut moeten mogelijk maken dat ouderen in hun leefomgeving kunnen deelnemen aan de samenleving: actief, creatief en zorgend voor medemensen, maar ook als ziekte of zwakte hen tekent.  ‘Vermaatschappelijking van de zorg’ is niet alleen een kwestie van centen, maar een keuze om kwetsbaarheid en zorg een plaats te geven als aspecten van het leven. Het begint soms met het vernieuwen van de stoepen zodat ook rolstoelen en rollators- en dus ook kinderwagens en buggy’s- ‘welgekomen’ zijn.

De rol van ouderen is van onschatbare waarde. Zij verdienen waardering en een menswaardig bestaan. Dat is een universeel recht en zeker in onze westerse samenleving kunnen wij uitdrukkelijker kiezen om zorg voor medemensen tot de glans van ons samenleven te maken. Met de Internationale Dag van de Ouderen (1 oktober) in het verschiet willen wij een oproep doen aan beleidsvoerders:

-       

Waardeer de talenten van ouderen. Maak waardig ouder worden mogelijk door fatsoenlijke pensioenen die ten minste boven de Europese  armoedegrens liggen. Innoveer en durf te kiezen voor ‘een zorgende samenleving’.

-       

Zie ouderen niet als een ‘restgroep’ die stilletjes tussen de plooien onderworpen kan worden aan sancties en besparingen allerhande. Spreek niet over ‘activering’ van oudere werknemers maar creëer samen met de sociale partners een werkomgeving waar langer werken als zinvol en haalbaar ervaren wordt.

-       

Maak tijd voor dialoog en overleg. Ook met ouderen zelf. Het zijn voorwaarden om het ongenoegen en de groeiende woede van mensen een halt toe te roepen en samen tot redelijke oplossingen te komen.

 

 

Dan kan ‘langer leven’ betere levenskansen brengen voor ouderen en de hele samenleving zal daar wel bij varen. Laat ons ambitieus zijn voor de toekomst. Wij hebben een integrale visie en meervoudige strategie nodig: langer leven biedt kansen in alle levensdomeinen en daagt alle beleidssectoren uit.

 

An Hermans

Voorzitter CD&V-senioren en Europese Senioren Unie.

 

 

 

Lees meer